İzmirli enstrüman imalcisi ve elektrik mühendisi Yavuz Gül, bağlama, tambur ve mucidi olduğu divane sazı için ürettiği ve “faydalı model” evrakı …

İzmirli enstrüman imalcisi ve elektrik mühendisi Yavuz Gül, bağlama, tambur ve mucidi olduğu divane sazı için ürettiği ve “faydalı model” evrakı aldığı “metal profil sap” buluşunun taklit edilmesi üzerine başlattığı hukuk gayretini kazandı.
Elektrik mühendisi Yavuz Gül, usta sanatçı Orhan Gencebay’ın teşvikiyle enstrümanlar konusunda çalışma yapmaya başladı. İzmir’de 2006’da atölye kuran Gül, elektrik mühendisliğinin yanı sıra müzisyen Şenol Sesiz ile mucidi olduğu divane sazı başta olmak üzere bağlama, lavta üzere enstrümanları üretmeye başladı.
Bağlama çalanların “sap atma” olarak nitelendirdiği, nem ve öteki faktörlerin tesiriyle sapta oluşan bozulmaya karşı tahlil arayışına giren Gül, metal profil gereçten hazırlanan sapın tekneye sabitlenmesi ve sapın üzerinin ahşapla kaplanması halinde tanımlanabilecek bir tahlil geliştirdi. Sapta alüminyum gereç kullanan Gül, 2008’de Türk Patent Kurumundan “faydalı model” evrakı aldı.
İzmir’de öbür bir bağlama imalcisi tarafından buluşunun taklit edildiğini ve internet ortamında reklamının yapıldığını belirleyen Gül, 2014’te yargıya başvurdu.
Davalı taraf, davacının aldığı yararlı model dokümanının yenilik ve ayırt edicilik ögeleri taşımadığını, sapta metal kullanımının gitarda da olduğunu öne sürdü.
Mahallî mahkeme ve istinafta Yavuz Gül’ün aleyhine sonuçlanan dava, Yargıtay 11. Hukuk Dairesine taşındı.
Yargıtayda duruşma talebi kabul edilen ve duruşmaya buluşunun yanı sıra gitar saplarını da götüren Gül, bulduğu sap sisteminin yeni ve yararlı model olduğunu savundu.
Uzman raporunda yer alan, “telli çalgılarda metal kullanımının yeni olmadığı lakin Gül’ün uyguladığı kaplanmış metal sap uygulamasına daha evvel hiç rastlanmadığı” istikametindeki tabire kararında dikkati çeken Yargıtay, Yavuz Gül’ü haklı buldu.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Gül’ün buluşunu tescil ederek, davalının 1000 lira maddi, 6 bin lira manevi tazminat ödemesini karara bağladı.
“Bunu kullanmak isteyenler beni arayabilir”
Yavuz Gül, AA muhabirine, buluşunun yargı tarafından da tescil edilmesinden büyük memnuniyet duyduğunu lisana getirdi.
Yargı sürecinde üniversiteler ve uzmanların verdiği eksper raporlarına itirazları olduğunu anlatan Gül, “Bu raporlarda güya bu türlü bir sorun yokmuş, herkes bunu kullanıyormuş üzere sözler de vardı. Lakin bütün tezlerini çürüttüm. Çalgı imali büsbütün fizikî bir olay. Yüksek matematik ve kinetik bilginiz varsa bunu tasavvur edebilirsiniz.” diye konuştu.
Bağlamada son periyoda kadar çok can alıcı değişiklikler yapılmadığını vurgulayan Gül, “Bağlamada yenilik genelde süslemeyle ilgiliydi. Lakin yaptığınız yenilikle sesine ve enstrümanın ergonomisine tesir etmeniz gerekir.” dedi.
Yararlı modellerde patent maddelerinin 10 yıl muhafaza verdiğini aktaran Gül, “Patent sistemi, size bir ödül üzere bu 10 yılı verir. Bu müddet dolduktan sonra topluma bu mal olur. Zati teknoloji de bu türlü gelişmiştir. Mars’a gidiliyor bu türlü gidiliyor. Mühlet geçtikten sonra isteyen herkes yapabilir. Ben de takviye çıkarım. İzleyen üretimciler beni arayıp, yapmak istiyorum derlerse ben onlara gönülden dayanak veririm. Zira gerçekten yararlı, ömrüne tesir eden bir buluş.” tabirlerini kullandı.
“Hukukumuzda enstrümana ait açılmış birinci dava”
Kendisi de bağlama sanatkarı olan avukat Salih Nazım Peker, Türkiye’de enstrüman yapımcılarının buluşlarının patentini almayı birçok vakit ihmal ettiğini belirtti.
Yavuz Gül’ün ise yararlı model evrakı aldığını ve 2014 yılından bu yana süren hukuk uğraşını de kazandığını aktaran Peker, şöyle konuştu:
“Yerel mahkemede kaybetmiştik. Lakin davamıza, icada çok inanıyorduk. Birinci derece mahkemesinde anlatamadık lakin Yargıtayda mükemmel bir heyetle karşılaştık. Yargıtayda duruşmalı görülmesini kabul etti ve Yavuz Beyefendi orada, teknesinin içindeki irtibat elemanlarını, çalışma prensibini anlattı. Mükemmel bir duruşma oldu. Ben duruşmada 11. Daire heyetinin gözlerinde hem heyecanı, merakı ve ‘biz bu olayı anladık bir icat var hukuken korunması gereken bir hak ve menfaat var’ kanısını gördüm. Duruşmanın sonunda da Yavuz Bey’e ‘Bu iş bitti’ dedim çok şükür tüzel çabayı kazandık.”
Cumhuriyetin birinci yıllarında cümbüş sazına ait tartışmaların olduğunu kaydeden Peker, “Cümbüş sazı konusunda dava açılmış mı bilmiyorum. Ben mevzuatta bulamadım. Dava olsa bile o dönemki ticaret hukukuna dayalı bir dava olabilirdi, bize emsal olabilecek bir dava olamazdı. Çağdaş fikri ve sınai haklar hukukumuzda, müzik enstrümanına ait birinci dava olduğunu söyleyebilirim.” dedi.
Girişkenliğin ve cesaretin yüksek olduğu bir dönemdesin. Hedeflerine odaklanmakta kararlısın. Bugün, yeni projelere adım atma isteğin gün yüzüne çıkabilir. Enerjin etrafındakileri etkilerken, cesur kararlar alabilirsin. İletişim konusunda kendini ifade etme biçimin çok güçlü; başkaları senin fikirlerine hayran kalabilir. Önemli görüşmeler için uygun bir zaman. İlişkilerde samimiyet ve açıklık ön planda, hislerini rahatlıkla paylaşabileceğin bir ortam bulabilirsin. Sağlık konusunda da enerjin yüksek, spor ve aktivite için ideal bir gün. Ancak, aşırıya kaçmamaya özen göster. Kendine dinlenmeye de zaman ayırmalısın. Güçlü hislerle dolup taşacağın bu gün, isteklerini gerçekleştirme arzunla dolu.
Bugün içsel huzur arayışında olabilirsin. Duygusal dalgalanmalar altında yüzleşmen gereken bazı içsel meseleler olabilir. Sabırlı kalmaya özen göster; olaylara derinlemesine bakmak, yeni perspektifler kazanmanı sağlayabilir. İletişim alanında, sevdiklerinle olan bağların güçlenebilir. Onlarla paylaştığın duygu ve düşünceler seni daha yakın hissettirecek. Maddi konularda dikkatli olman gereken bir gün. Harcamalarını gözden geçirmen faydalı olabilir; gereksiz alışverişlere yönelmemen için kendine hatırlatmalarda bulun. Aynı zamanda, doğaya çıkmak, ruhunu tazelemen için harika bir fırsat sunabilir. Sanat veya el becerilerini kullanarak yaratıcılığını ifade etmek için ideal anlar yakalayabilirsin. Unutma ki, kendine ayırdığın zaman, zihnini ve ruhunu besleyecek.
Zihninde dönen düşünceler, hayallerin ve gerçeklerin arasında gidip gelirken, bugünkü enerjinin seni yaratıcı bir sürece yönlendirdiği bir dönemdesin. Sosyal çevrenle derin ve anlamlı diyaloglar kurmak, ruhunu besleyecek. Fikirlerin paylaşıldıkça güçlenecek; bu nedenle, başkalarının görüşlerine kulak vermek ve kendi düşüncelerini cesurca ortaya koymak faydalı olacak. Kısa yolculuklar, yeni insanlarla tanışma fırsatları yaratabilir. İçsel merakın seni sarmalayan dünyayı keşfetmeye itiyor. İletişim becerilerinin ön planda olduğu bu gün, net bir şekilde ifade ettiğin duyguların başkaları üzerinde etkili bir iz bırakabilir. Sevgi hayatında ya da yakın arkadaşlık ilişkilerinde düşüncelerini açıkça paylaşmak, aradaki bağı kuvvetlendirebilir. Her türlü bilgi alışverişine açık olman, seni manevi olarak zenginleştirecek ve hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. Dikkatini toplamak ve hedeflerine odaklanmak, seni daha ileriye taşıyabilir. Kendi potansiyelini anlaman için içsel bir yolculuğa çıkman tavsiye ediliyor. Kendine dön ve iç sesini dinle; bu pek çok sorunun cevabını bulmana yardımcı olacaktır.
Bugün duygusal derinliklerinle yüzleşme zamanı. İçsel huzuru bulmak için kendine biraz alan tanımalısın. Etrafındaki insanların ihtiyaçlarına yönelmek güzel, fakat unutma ki kendi ihtiyaçların da önemlidir. Aşk ve aile ilişkilerinde samimi ve açık bir iletişim, sorunları çözmekte etkili olacak. Duygusal bir bağ kurma arzusun artacak; belki de eski bir dostla yüz yüze gelmek, kalbinin derinliklerine inmeni sağlayabilir. Fakat dışa dönük olmaya dikkat et, zaman zaman içine kapanma ihtiyacı hissedebilirsin. Kendine karşı nazik ol ve duygularını akışına bırak. Kendi içsel yolculuğun, seni beklenmedik yerlere götürebilir; bu, yeniden başlayan bir şeyin habercisi olabilir. Yeniliklere açık ol ve serin kafanla kararlar almaya çalış. Sebat et ve kendine güven; ihtiyaç duyduğun destek, etrafındakilerden gelecektir.
Bugün, cesaretin ve karizman ile dikkatleri üzerine çekmeyi başaracaksın. İçindeki lider ruhu, iş ve sosyal çevrende yeni fırsatlar yaratmana olanak tanıyacak. Yaratıcılığın en üst seviyelerde seyrediyor; sanatsal projelere yönelmek ya da hobilerinle ilgilenmek için mükemmel bir zaman. Eğer seni endişelendiren bir konu varsa, açıkça ifade etme cesaretini bulmalısın; bu, ilişkilerini güçlendirecek ve daha derin bağlar kurmanı sağlayacak. Ancak, aşırı gurur ya da inat, potansiyel çatışmalara yol açabilir; esnek olmaya çalışmalısın. Güneş'in enerjisi seni beslerken, başkalarına da ışık saçmayı unutma. Bu süreçte, destek almaktan çekinme; arkadaşlarının ve sevdiklerinin desteği, seni daha da yükseklere taşıyabilir. Kendine güven, ancak mütevazı kalmayı da ihmal etme. Bugünün sonunda, belki de kendini, geçmişten gelen bazı sorunların üstesinden geldiğin için daha özgür hissedeceksin.
Detaycılığın ve titizliğin ön planda olduğu bir gün. İş ve sorumluluklarla ilgili konularda odaklanman gerektiği bir dönemdesin. Gün, pratik çözümler türetebileceğin fırsatlar sunabilir. Eleştirilerine dikkat et; çevrendekilerin duygularını göz ardı etmemek önemli. Ayrıca sağlığına özen göstermekte fayda var. Günün ilerleyen saatlerinde taze bir başlangıç hissi yaşayabilirsin; bu, yeni projelere yönelmek için güzel bir fırsat. Duygusal anlamda, sevdiklerinle iletişimini güçlendirme zamanındasın. Onlara olan desteğin, aranızdaki bağı daha da kuvvetlendirebilir. Unutma, küçük ayrıntılar büyük farklar yaratabilir.
Bugün sosyal ilişkilerin ön planda olduğu bir gündesin. Arkadaşlarınla ve sevdiklerinle keyifli anlar paylaşma isteğin artıyor. İletişim becerilerin, düşüncelerini ve hislerini etkili bir şekilde ifade etmeni sağlıyor. Bu da olumlu etkileşimler yaratacak. Ancak, başkalarının beklentilerine karşı duyarlı olmalısın; dengeyi korumak önemli. İş yerinde ya da sosyal ortamda, tasarım ve estetik konularına olan ilgini geliştirebilirsin. Yaratıcılığın, sanatsal projelerde dikkat çekmeni sağlayacak. Aniden gelen fırsatları değerlendirmek için açık ol; iç sesine güven. Aşk hayatında ise, romantizm ve tutku dolu anlar seni bekliyor; samimiyetin ilişkilerine derinlik katacak. Kendi isteklerine ve hislerine odaklanmalısın; içsel huzurun önemi bir kez daha kendini gösterebilir.
Bugün ruh halin oldukça derin ve karmaşık olabilir. Duygularının yüzeye çıkmasına izin ver ve içsel keşifler yap. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerinde sezgisel bir yaklaşım benimsemek, yanlış anlamaların önüne geçecek. Güçlü sezgilerin, karanlıkta parlayan bir ışık gibi rehberin olacak. Kendine olan güvenin artarken, başkalarına karşı da bir yardımlaşma isteği duyabilirsin. Ancak, geçmişte yaşanan olayların tekrar gün yüzüne çıkması bazı duygusal çatışmalara yol açabilir. Kendi duygusal sınırlarını korumak için gerekli önlemleri almayı unutma. İçsel dengeyi sağlamak için sanatsal bir ifade yolu bulabilirsin; resim yapmak, yazı yazmak ya da müzikle uğraşmak ruhunu besleyecek. Bazen, yalnız kalmak ve içe dönmek, duygusal yükleri hafifletebilir. Duygularını kabullenmek, ilerlemenin anahtarı olacak. Kendini yenilemeye ve dönüştürmeye açık ol.
Heyecan verici maceralara aç bir gün seni bekliyor. Sıcak ve samimi bir iletişim ağı kurmak için mükemmel bir zaman. Sosyal bağlarını güçlendirecek yeni insanlarla tanışabilir, ilham verici sohbetler gerçekleştirebilirsin. Eğitim veya bilgide derinleşme arzusu içindesin; bu süre zarfında yeni şeyler öğrenmek, ufkunu genişletmek için ideal bir dönem. Dışarı çıkarak doğanın tadını çıkarabilir, yeni yerler keşfetmek için kendine fırsatlar yaratabilirsin. Tutkularını takip etme isteği seni harekete geçirebilir, yeni projelere başlamak için cesaret bulabilirsin. İçsel huzur arayışında, meditasyon gibi ruhsal praktiklere yönelmek sana ferahlama sağlayacak. Unutma, yeniliklere açık olmak, senin büyüme ve gelişimini destekleyecek!
Disiplinin ve kararlılığının ön planda olduğu bir gün. Hedeflerine ulaşmak için gereken azmi hissedecek, adımlarını sağlam planlarla şekillendireceksin. İçinde bulunduğun durumlarla ilgili daha fazla sorumluluk alman gerekebilir; bu fırsatları değerlendirmezsen potansiyelini tam anlamıyla gösteremezsin.İş hayatında üstlendiklerin gelecek için sağlam bir temel oluşturacak. Yapmak istediğin projelere odaklan, detaylara önem ver. Duygusal ilişkilerde ise bir süre geri planda kalmayı tercih edebilirsin; bu, kendi içsel huzurunu bulmanda yardımcı olacaktır. Ailevi konular gündeme gelebilir, bu konularda kalp gözüyle bakmak ve empati göstermek faydalı olacak. Kendine zaman ayırmayı unutma; içsel dengeni sağlamak, çevrendekilere daha iyi destek olmanı sağlayabilir. Bu günde, olgun kararlar ve sağlam adımlarla ilerlemen, seni bekleyen fırsatları daha da yakınlaştıracak.
Duygusal derinliklerin peşinde bir yolculuğa çıkabilirsin. İçsel sezgilerinin güçlendiği bir dönemde, etraflarındaki insanlarla daha anlamlı bağlar kurma isteği ön planda. Hayallerin ve gerçekler arasında gidip gelirken, gerçekleri kabullenme yolunda ilerlemen faydalı olacaktır. Sanatsal yönlerin, yaratıcılığını besleyecek fırsatlarla açığa çıkabilir. Kendinle olan yüzleşmelerin, hem kişisel hem de ruhsal olarak sana yeni bir perspektif kazandıracak. Ayrıca, arkadaşlarınla paylaştığın anların değerini bilmek, sosyal hayatının zenginleşmesini sağlayacak. Zaman zaman kendini kaybolmuş hissedebilirsin; ancak içsel sesine güvenmek, doğru yolda olduğunu hissettirecektir. Unutma, hayallerin peşinden koşmak kadar, zeminde sağlam durmak da önemlidir.